اسلام دین
یکتاپرستانه و یکی از
ادیان ابراهیمی جهان است. کلمه اسلام که از ریشه «س-ل-م» آمدهاست
که دارای معانی متعددی نظیر «تسلیم شدن» میباشد. پیروان این دین را
مسلمان میگویند. اکنون، اسلام از نظر شمار رسمی پیروان در مکان دوم (پس از دین
مسیحیت) جای دارد.
مسلمانان معتقدند که خداوند قرآن را به محمد از طریق فرشته جبرئیل نازل کردهاست. مسلمانان بر این باورند که خدا بر بسیاری از پیامبران وحی فرستاده و محمد آخرین آنها است. مسلمانان محمد را بنیانگذار یک دین جدید ندانسته بلکه او را اعاده دهنده ایمان توحیدی خالص ابراهیم، موسی، عیسی و پیامبران دیگر میدانند.
ریشهشناسی واژه
اسلام در زبان عربی از ریشهٔ (س-ل-م) که به معنای «تسلیمشدن؛ واگزاری؛ آشتی؛ صلح» است، مشتق شدهاست. از دیگر مشتقات سه حرف (س-ل-م) میتوان به سلام اشاره کرد.
- مسلمان، کسی که از اسلام تبعیت میکند؛ کسی خود را به خداوند تسلیم میکند.
باورها
پذیرش اسلام برای هر فردی با گفتن شهادتین
آغاز میشود. شهادتین به زبان آوردن دو جملهٔ «لا اله الا الله» و «محمد
رسول الله»، و در مذهب شیعه به اضافه «علی ولی الله» است.این جملات به
ترتیب به معنای «شهادت می دهم هیچ خدایی جز الله وجود ندارد» و «شهادت می
دهم محمد پیامبر الله است» و «شهادت می دهم که علی ولی خداست و شهادت می
دهم که علی حجت خداست» هستند.
مسلمانان بر این باورند که خدا پیام خود را از راه وحی بر محمد و پیامبران دیگر از قبیل آدم، نوح، ابراهیم، موسی و عیسی فرو فرستاد. همه مسلمانان بر این باورند که محمد، آخرین پیامبر خدا و مکمل همهٔ آنها است؛ در نتیجه، سخنان او و کتابش تا روز قیامت برای بشریت وجود دارند. مسلمانان بر این باورند که بخشهایی از کتابهای تورات و انجیل
فراموش شدهاند، اشتباه تفسیر یا نوشته شدهاند یا توسط دنبالهروان آنها
تحریف گشتهاند، در نتیجه پیام اصلی آنها از بین رفته است. آنها با باور
به این مساله، معتقدند که قرآن به عنوان آخرین کتاب وحی شده به انسانها برای تصحیح آن کتابها نازل شدهاست.
باور مسلمانان بر آن است که دین خدا در اصل از آدم تا محمد یکی بوده و
این اصول در قرآن گردآمدهاند. متون اسلامی این طور بیان میکنند که یهودیت و مسیحیت
مشتقاتی از تعالیم ابراهیم بوده و در نتیجه جزو دینهای ابراهیمی به شمار
میآیند. قرآن، از یهودیان و مسیحیان (و گاهی اوقات دیگر معتقدان) به صورت
«اهل کتاب» یاد میکند.
نام خدا
الله نام ویژهٔ خدای یکتا در قرآن و نوشتارهای عربی-اسلامی است. با این حال فارسیزبانان معمولاً از واژهٔ خدا
استفاده میکنند. البته خدا در قرآن نامهای زیادی مانند کبیر، مجید،
رحمان، رحیم، اوّل، آخر و… دارد. بیشتر اسامی خدا در اسلام، نشاندهندهٔ
برتری مطلق است و در ساختار این نامها، معمولاً صفتهای عالی بهکار
رفتهاند.
مذهبها و زیرشاخهها
مسلمانان به دو مذهب عمده شیعه و سنی تقسیم میشوند. هر یک از این دو فرقه دارای
کتاب مقدس
قرآن، کتاب مقدس مسلمان است و به زبان عربی نوشته شدهاست، که طبق مندرجات آن و باور مسلمانان توسط وحی الهی به محمد فروفرستاده شد.
به اعتقاد مسمانان «قرآن وحی نامه اعجازآمیز الهی است، که به زبان عربی
واژه به واژه توسط فرشته وحی، جبرئیل، از جانب خداوند و از لوح محفوظ بر
قلب و زبان پیامبر اسلام هم اجمالا یکباره و هم کم کم در طول بیست و سه
سال نازل شده.»
این کتاب معتبرترین متن دینی نزد مسلمانان است و مسلمانان آن را
«معجزه» و «سند اثبات پیامبری» محمد میدانند. تمام مذاهب اسلامی بر درستی
متن آن اتفاق نظر دارند
و اختلاف در نحوه خواندن متن، تفسیر و احیانا ترتیب آن است. میزان این
اتفاق نظر به حدی است، که شیعیان دوازده امامی ایران و وهابیان عربستان از
قرآن با رسم الخط واحدی استفاده میکنند. مسلمانان روی بی خطا بودن کتاب
قرآن تاکید دارند.
اسلام و ایران
پس از درگذشت محمد و پس از جنگهای رده ( جنگهای داخلی اعراب ) برای
کنترل نیروی جنگ طلبی اعراب ، به فرمان ابوبکر و عمر ، اعراب به ایران
تاختند و طی تقریباً ده سال ایران جز نواحی گیلان و مازندران گشوده شد.
منتقدان
علی دشتی در کتاب ۲۳ سال عقاید پایه مسلمانان را مورد انتقاد قرار داده و معتقد بود قرآن از سوی خدا فرستاده نشده و تنها سخنان محمد
و از روی وجدان پاک سیرت وی در ابتدا، بودهاست. همچنین دشتی بر این باور
بود که قرآن چیز جدیدی برای ارائه نداشته بلکه تنها افکار و عقاید دیگر را
به شکل خودش جمع آوری کرده و با حرفهای شخصی محمد خود را مدعی کلام خدا
بودن دانستهاست.
احمد کسروی دانشمند و تاریخدان ایرانی هم با این نظر موافق است.
سلمان رشدی نویسنده هندی و نویسنده کتاب آیات شیطانی معتقد است که قرآن یک وحی از جانب شیطان به محمد است و برای گمراهی بشر فرستاده شده است.
ماجرای غرانیق که در تعدادی از کتاب های تاریخ اسلام به مانند تاریخ طبری آمده است شرح آیاتی است که پیامبر اسلام ابتدا در آن آیات به تمجید از سه بت مورد قبول اعراب میپردازد اما پس از نازل شدن آیات جدید این آیات را از قرآن حذف میکند و میگوید این آیات از طرف خدا نبود بلکه القائات شیطان
بوده است .به ادعای نویسنده آیات ۷۳ و ۷۴ سوره اسراء اشاره به همین مسئله
دارد. اکثریت اسلام شناسان این ماجرا را دروغین میدانند این در حالیست که
این ماجرا از سوی تعدای از راویان حدیث از جمله ابن عباس روایت شده است