عملیات آخوندک (به انگلیسی: Operation Praying Mantis) حمله نیروی دریایی آمریکا به دو سکوی نفتی ایران در اواخر جنگ ایران و عراق است که به تلافی برخورد ناوچه آمریکایی ساموئل بی. رابرتز (به انگلیسی: USS Samuel B. Roberts) به یک مین دریایی رها شده از کشتی مین‌گذار ایران ارج انجام گرفت. به دنبال این حمله نیروی دریایی دو کشور با یکدیگر درگیر شدند که خسارات فراوانی به نیروهای ایران وارد آمد.
شرح نبرد

در ۲۹ فروردین ۱۳۶۷ نیروهای آمریکایی با چندین گروه سطحی جنگ را آغاز کردند، بعلاوه نیروی هوایی از ناو هواپیمابر انترپرایز (به انگلیسی: USS Enterprize)، عملیات با هماهنگی دو گروه سطحی آغاز شد، یک گروه به همراه دو ناوشکن و یک واحد تدارکاتی آبی خاکی به سکوی نفتی ساسان(سلمان) حمله کردند، گروه دیگر که در برگیرنده یک ناو موشک انداز و دو ناوچه بود به سکوی نفتی سیری حمله کردند، تفنگداران نیروی دریایی از شاخه واکنش سریع به سکوی نفتی ساسان حمله کردند و به جمع آوری مدارک و کارگزاری مواد منفجره جهت از کار انداختن آن پرداختند.
ایران با اعزام قایق‌های تندروی بوگهامار و حمله به چندین هدف متفاوت در خلیج فارس به این حمله پاسخ گفت، شامل کشتی تدارکاتی با پرچم آمریکا و یک کشتی با پرچم پاناما، بعد از این حمله هواپیماهای A-6E با راهنمایی ناوچه‌های آمریکایی به سمت قایقهای تندرو هدایت شدند، هواپیماها با رها کردند بمب‌های راکی کلاستر (به انگلیسی: Rockeye Cluster) بر روی قایق‌های تندرو باعث غرق شدن یکی و آسیب‌دیدن چندی دیگر شدند که بعد از خسارت دیدن به جزیره ابوموسی پناه بردند.

برخورد با وارد شدن جوشن، قایق توپ دار کلاس کمان، ادامه پیدا کرد، جوشن اقدام به پرتاپ موشکهای هارپون (به انگلیسی: Harpoon missle) خود به‌سوی وین رایت (به انگلیسی: USS Wainwright) کرد که این عمل با پرتاب چهار موشک استاندارد (به انگلیسی: Standard missle) از سوی سیمپسون (به انگلیسی: USS Simpson) پاسخ داده شد و در همین حین وین رایت هم با پرتاپ دو موشک استاندارد این حمله را ادامه داد، این حمله سازه اصلی کشتی ایرانی را منهدم کرد ولی باعث غرق شدن فوری آن نشد، ‌بیگلی (به انگلیسی: USS Bagley) هم یک فروند از هارپون‌های خود را به سمت آن شلیک که البته به هدف نخورد، سه کشتی با نزدیک شدن به جوشن اقدام به غرق کردن آن با استفاده از آتشبار توپخانه کردند.

در این حین دو فروند اف-۴ نیروی هوایی به وین رایت نزدیک شدند، که با پرتاپ چند فروند موشک استاندارد از منطقه فراری شدند.

نبرد ادامه پیدا کرد هنگامی که ناوچه سهند که از بندر عباس حرکت کرده بود وارد کش مکش با چندین واحد سطحی نیروهای دریایی آمریکا شد، ناوچه به‌وسیله هواپیماهای اینترودر(به انگلیسی: Intruder A-۶es) که مشغول گشت زنی مراقبتی برای جوزف استراس (به انگلیسی: Uss joseph struss) بودند ردیابی شد.

ناوچه سهند چندین موشک به سمت هواپیماهای اینترودر شلیک کرد که هواپیماها با دو موشک هارپون و چهار بمب هدایت شونده لیزری اسکیپر (به انگلیسی: Laser-guided skipper bombs) پاسخ دادند، جوزف استراس هم یک موشک هارپون به آن اضافه کرد، اغلب، اگرنه تمام سلاح‌های شلیک شده با کشتی ایرانی برخورد کرد، شعله‌های آتش از روی عرشه سهند به آسمان سر کشید و به تدریج به مخزن کشتی (به انگلیسی: Magazine) رسید که باعث انفجاری شد که این انفجار به غرق شدن کشتی کمک کرد.
با وجود غرق شدن سهند یکی از پیشرفته‌ترین کشتی‌های ناوگان ایران، ایرانی‌ها همچنان به نبرد ادامه دادند، کمی بعدتر در همان روز، خواهر خوانده سهند، ناوچه سبلان وارد معرکه شد و با آتش چند فروند موشک زمین به هوا به اینترودر‌ها آن‌ها را مورد حمله قرار داد. که اینترودر با پرتاپ یک بمب هدایت شونده لیزری بر روی سبلان کشتی را به طور کامل از کار انداخت به طوری که حتی قادر به حرکت هم نبود، که البته بعداً به‌وسیله یدک‌کش‌های ایرانی به بندر عباس بازگردانده شد، در این حین مقامات ارشد در واشنگتن که در جریان امور بودند به واحدهای آمریکائی دستور دادند که نبرد را ترک کنند. فرمانده اول ناوچه سهند ناخدا بهروز شاهرخ فر و فرمانده دوم ناخدا علی‌رضایی بود.
وقایع بعد از نبرد

با اتمام عملیات واحدهای ناوگان آمریکا خسارات فراوانی به نیروی دریایی ایران و تجهزات استراق سمع بر روی دو سکوی نفتی ایرانی وارد کردند، سبلان البته در ۱۹۸۹ تعمیر شد و از آن زمان تا کنون به روز شده‌است و کماکان در خدمت نیروی دریای جمهوری اسلامی ایران قرار دارد، آسیب رسیده به سکوهای نفتی هم همچنین تعمیر شد و کماکان در خدمت هستند.

آمریکائی‌ها در این عملیات دو تن از خلبانان بالگرد کبری توپدار خود را از دست دادند. کبری ٫ از متعلقات ترینتون (به انگلیسی: USS Trenton) بود که در هنگام پرواز در اطراف وین رایت در ۱۵ مایلی جنوب غربی جزیره ابوموسی کمی بعد از تاریکی سقوط کرد، جسد دو خلبان آن به‌وسیله غواصان نیروی دریایی در ماه می‌پیدا شد، بدنه بالگرد هم کمی بعدتر در آن ماه از آب بیرون کشیده شد، منبع رسمی نیروی دریایی گفته‌اند که هیچ نشانه‌ای از برخورد بر روی بدنه بالگرد به چشم نخورده‌است و احتمالاً بالگرد در حال مانور برای فرار از آتش نیروهای ایرانی سقوط کرده‌است.
یک ماه بعد ناو موشک‌انداز وینسنز (به انگلیسی: USS Vincennes) برای مراقبت برای خروج ساموئل بی رابرتز و افزایش توان نظامی آمریکا بعد از درگیری‌های متناوب با ایران به منطقه احضار شد. تنش فوق‌العاده باعث شد تا خدمه وینسنز به‌سمت هواپیمای پرواز شماره ۶۵۵ ایران ایر در یک پرواز تجاری عادی شلیک کنند، که باعث کشته شدن ۲۹۵ نفر سرنشینان غیرنظامی و خدمه این هواپیما در ۳ ژوئیه شد. بر اساس گفته‌های دولت آمریکا، ایرباس ایرانی با یک هواپیمای اف-۱۴ در حال حمله اشتباه گرفته شد، دولت ایران هرچند، بر این مدعا تاکید دارد که وینسنز با علم بر اینکه هواپیمای غیرنظامی است آن را مورد هدف قرار داده‌است.

عملیات آخوندک یکی از ۵ عملیاتی است که پروفسور سیمونز در کتاب تصمیم در دریا به عنوان برتری مطلق نیروی دریای آمریکا از آن نام برده‌است.
دیوان دادگستری بین‌المللی

در ۶ نوامبر ۲۰۰۳ دیوان دادگستری بین‌المللی ادعای ایران برای دریافت خسارت تحت این عنوان که ایالات متحده پیمان دوستی دو کشور در سال ۱۹۵۵ را زیر پا گذاشته را رد کرد. این دادگاه همچنین ادعای بر عکس ایالات متحده مبنی بر خیانت ایران به پیمان فوق را رد کرد.
منابع

    * ویکی‌پدیای انگلیسی
    * کتاب نیروی دریای ایالات متحده
    * ویدئو تهیه شده توسط ستاد امور عمومی نیروی دریایی ارتش آمریکا در ۳۰ آوریل ۱۹۸۸
    * خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران